ZEYTİNDAĞI

Kudüs; 3 büyük dinin dünyadaki en önemli ortak noktası. Her şeyin başladığı ve biteceği yer. İbrahim’in hicreti , Musa’nın vuslatıdır Kudüs. Süleyman’ın mülkünün en parlak incisidir. Meryem’in adanışına , Yahya’nın şehadetine şahitlik eder. İsa’nın daveti ile ihya ettiği şehirdir. Muhammed’in (sav) yükseliş mekanı, sahradan başlayıp Arşullah ‘a uzanan yolun tüm nihayetidir. Tüm peygamberlerin ayak bastığı, bir kısmının canını verdiği kutsal şehir.

İşte bu sebepledir ki hala bugün dahi tüm dünyanın gözlerini diktiği büyülü topraklardır .

Hazırsan, Filistin ve İsrail yolculuğumuza ilk durağımız olan Zeytindağı ‘ndan başlıyoruz.

Zeytindağı’ndan baktığımda gördüğüm en etkileyici manzara. Göze çarpan Kubbet’ul Sahra’nın görkemi , Old city’ nin eteklerindeki yahudi mezarlarının ürpertisi , cehennem çukurunun hikayesi… Hepsi gizemli bir ortak geçmiş.

Kudüs’ün gerek fethi gerekse işgali hep bu tepeden gelen ordular tarafından yapılmıştır. Dinler varlıklarını hep bu dağ üzerinde sürdürmüşlerdir. Günümüzde ise Zeytindağı Doğu Kudüs’ün bir parçasıdır .

Zeytindağı’nda Selmani Farisi ve Rabiatul Adevviye gibi islam tarihinde önemli isimlerin türbeleri bulunur.

Rabia-tul Adevviye : 752 yılında fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Basra’lı ünlü kadına ailenin dördüncü çocuğu olduğu için Rabia ismi verilir. Çocuk yaşta anne ve babasını kaybeden Rabia köle olarak satılır. Rabia birkaç kez kaçma girişiminde bulunur ancak başaramaz. Son kaçma girişiminde elini yaralar ve onu kanlar içinde gören efendisi acıyarak onu serbest bırakır. İlk dönem sufi şairleri arasında yer alan Rabia’nın ilahi aşk öğretileri kendisinden sonraki sufileri de önemli ölçüde etkilemiştir. Rabia yaşadıklarına karşı haklı duruşu sebebiyle ‘dişi aslan’ olarak anılmaktadır.

Kudüs, dini açıdan önemli olduğu kadar tarihi açıdan da bizim için son derece önem arz eder. Bu kutsal topraklar 400 yıl boyunca Osmanlı Devleti’nin himayesi altındaydı. Bu 400 yıl Kudüs’ün ve hatta tüm Filistin tarihinin en barışçıl dönemiydi.

Cemal Paşa 1.Dünya Savaşı‘nda komuta ettiği 4.ordunun karargahını ise işte böyle ilahi seslerin fisıldandığı yerde kurmuştur. Tepede Alman Misafirhanesi , bugünkü adıyla Agusto Victoria Hospital.

Kitap önerisi: Falih Rıfkı Atay – Zeytindağı

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerindeki ‘hasta adam’ sürecini fırsat bilen ve bu topraklara göz diken tüm dünya ülkeleri yazımda göreceksiniz ki birçok yapıyı tam da bu dönemde inşa etmişlerdir. Ne büyük tesadüf!

Hristiyanlık inancında da son derece önemli bir yeri vardır Zeytindağı’nın. Hz.Isa’nın doğumundan ölümüne bütün hayatı bu topraklarda geçtiği için burada Hristiyan dünyasını temsil eden çok fazla eser bulunmaktadır.

Hz.Isa ‘nın dua etmek için sık sık gitmekte olduğunu belirttiği zeytin ağaçlarının olduğu bu dağın ismi incil’de de çok defa karşımıza çıkar.

Luka incili’nin 19.bölümüne göre ; Hz.İsa , Kudüs şehrine doğru atını sürerken, İkinci Tapınağın güzelliği karşısında şaşkına döner ve onun gelecekteki yıkımını görür ve yahudi halkının diasporası için gözyaşı döker. Latince’den “Rab Ağladı” olarak tercüme edilen Dominus Flevit, Mesih’in gözyaşlarını simgelemek amacıyla gözyaşı damlası şeklinde yapılmıştır.

Türkçe çeviri olarak da Osmanlıca dilini kullanmışlar. Sitemlerimizi ileterek bir de Türkçe dilinde çeviri olmasını rica edip buradan ayrılıyoruz.

Hristiyan dininin önemli figürlerinden biri olan Meryem’in ölümü ve göğe yükselmesi ‘Altın Efsane’ ve ‘Transitus Mariae’ olmak üzere iki temel kaynakta anlatılmıştır. Altın Efsane , Jacobus de Voragine tarafından 13. yüzyılda kaleme alınmıştır. Papa XII. Pius tarafından 1950 yılında kabul edilen dogma ile Meryem’in öldükten sonra ruhu ile birlikte gökyüzüne yükseldiği kabul edilmiş ve kilise tarafından her yıl 15 Ağustos’ta bayram olarak kutlanmaya başlanmıştır.

İncil’de İsa’nın doğacağının müjdelenmesi , Elizabeth’i ziyaret ve İsa’nın doğumu bölümlerinde Meryem’den bahsedilmiştir. Bunun dışında Meryem’in ailesi ve hayatı hakkında bilgi kanonik inciller içinde yer almamaktadır. Bu yüzden ‘Altın Efsane’ elimizdeki en önemli kaynak olarak literatürde yerini almıştır. Altın Efsane’ ye göre ; Meryem’in 3 gün içinde öleceği bir melek tarafından kendisine bildirilmiştir. Ayrıca haberi veren melek yanında palmiye dalı getirmiştir.’Selam Kutsanmış Meryem.Bak ben sana cennetten palmiye ağacından bir dal getirdim.Bunu ölmeden önce yanında taşıman gerekecek. Çünkü  Kutsal Anne, oğlun seni bekliyor’ ifadeleri yer almaktadır.

Hz.isa son akşam yemeğini Zeytindağı bölgesinde şakirtlerinden birinin evinde yer. Havarilerinden Yahuda’nın 30 altın karşılığında onu ele vereceğini biliyordur. Akşam yemeği sırasında ‘Alın bu ekmeği yiyin bu benim etimdir , bu şarabı için benim kanımdır.Aranızdan biri bana ihanet edecek’der. Herkes bunun üzerine birbiriyle konuşmaya başlar Yahuda “ben miyim?” diye sorunca Hz.Isa ‘kendi ağzınla söyledin’der. Ve o gece Hz.Isa Zeytindağı ile old city’nin surları arasında bulunan çukurda -Kidron Valley ; ki hristiyanlar buraya Cehennem Çukuru der- yahudiler tarafından yakalanır.

Burada yakalanarak bugün Church of All Nations denilen kiliseye getirilir. Church of All Nations ve Getsemane Garden yanyana bulunan yapılardır. Hz.Isa burada son duasını eder.

Hz.Isa buradan çarmıha gerilmek üzere ‘Via Dolorosa’ denilen hristiyanların hac yoluna götürülür sonra çarmıha gerilir.Via Dolorosa’yı (Çile Yolunu) ayrı bir postta ele alacağım.

Film önerisi : The Passion of the Christ

Film önerisi: Mary Magdalene

Church of Mary Magdelene: Rus – Ortodoks kilisesidir. Getsemani Bahçesinin yanında bulunur. Hz.Isa’nın takipçilerinden olan Mary Magdalene’e ithafen 1886 yılında yapılmıştır. Mary Magdalene toplum tarafından çok fazla zulm görmüş bir kadındır.Hz.Isa onu bu zulmden kurtarmıştır. O günden sonra Mary Magdalane Hz.Isa’ nin takipçisi olmuştur.

Hz.Isa çarmıha gerilip son nefesini verdikten sonra büyük bir fırtına kopar.Herkes korkar ve kaçışır.Orada sadece Hz.Isa’nin annesi Meryem , Mecdelli Meryem yani Mary Magdelene ve Salome kalır. Hz.Isa’yı çarmıhtan indirip sararlar ve büyükçe bir çukura naaşını koyarlar ve bir taşla çukurun ağzını kapatıp oradan ayrılırlar.Bir zaman sonra Mary Magdelene kokulu yağlar sürmek için naaşı koydukları çukura gelir ancak naaş içeride yoktur.Birden bir melek belirir ve melek Hz.Isa’nin zeytindağının en tepe noktasında dirilecegini söyler.Mary Magdalene titreye titreye aşağıda resmini göreceğiniz yere gelir ve Hz.Isa’yı burada bir ışık huzmesi altında görür ayaklarına kapanarak ağlamaya başlar.Incil Matta 27,28 ;Markos 15,16 ;Luka 23,24

Zeytindağı’nın yahudiler için de son derece önemli bir yeri vardır. Kıyamet gününde, musevi metinlerde müjdelenen kurtarıcı Mesih’in Zeytindağı üzerinden Kudüs ‘e geleceği aktarılır. Bu nedenle dağın yamaçları Zekeriya ve Absalom’s mezarları yanında yüzbinlerce musevi mezarlık ile doludur.

Kidron Vadisi’ndeyiz..Diğer bir adıyla cehennem çukurunda..

Zeytindağının tepe noktasındaki Filistinli bir ailenin evindeyiz şimdi. Yıllar önce bahçesinde bulunan peygamberler mezarını ziyaret edeceğiz. Oldukça ürpertici çünkü 2500 yıllık bir tarihi var bu mezarlığın.Yerin altına doğru uzanan merdivenlerden iniyoruz. Iceride yaklaşık 50 tane mezar bulunuyor.Hepsinin mezar taşı yuvarlak biçimde kesilmiş sadece bir tanesi kare olarak kesilmiş. Iste bu mezarın Zekeriya peygamber’e ait olduğuna inanılıyor.

Hristiyanlar ve Müslümanlar gibi Yahudiler de kıyametin burada kopacağına inanıyor.

Zeytindağı’nda soluklanmak için oturup, uzaktan izlediğinizde o size kendisini anlatmaya başlıyor. Sırlar fısıldıyor kulağınıza. Dinlemek isterseniz Zeytindağı’nda çok hikaye var. Kaderine doğru yol almış bu topraklardaki yolculuğumuzdan umarım keyif almışsındır 💛

Sevgilerimle..